Citaat:
Oorspronkelijk geplaatst door Desiderius
Het zou een kwalijke zaak zijn om in ons rechtssysteem de zetelende magistratuur (rechters) aan te stellen via verkiezingen. Magistraten zijn immers geen mandatarissen; ze hebben zich niet met brede politieke issues te moeien en spreken recht binnen de strikte aflijning van die ene concrete zaak die voor hen wordt gebracht. Het risico dat een rechter het in z'n kop haalt om -gesteund door een democratische meerderheid- op z'n eentje wetgevertje te spelen, is immers reëel.
De magistratuur dient in de eerste plaats op een zo objectief mogelijke wijze benoemd te worden: via een gedegen opleiding, vergelijkende examens en regelmatige evaluatie op basis van meetbare criteria. De politiek dient zich daarbij van elke mogelijke inmenging te onthouden.
Justice must not only be done, it must also be seen to be done.
|
Ik ga uiteraard volledig akkoord met de scheiding der machten, die - lijkt me - je basisargument is: de rechterlijke macht is simpelweg verschillend van de wetgevende en uitvoerende en mag dus niet gepolitiseerd worden. Zodoende zou er risico bestaan op een gouvernement des juges, waarin niet de wetgever, maar de interpretator de wetgevende macht wordt.
Echter: je zal moeten erkennen dat het systeem van politieke benoemingen, waarbij magistraten worden voorgedragen door de politiek en benoemd door de koning, evenzeer problematisch is.
Als we twee hypothetische situaties vergelijken, nl. één waarbij de politiek de rechters aanstelt, en één waarbij "het volk" de rechters aanstelt, in beide gevallen zonder examens, dan is het risico voor de rechtsstaat het grootst in het eerste geval.
De mogelijkheid bestaat dat de politieke, wetgevende meerderheid enkel mensen van "haar kleur" voordraagt, en zodoende de hele rechterlijke macht een aanhangsel van de zittende coalitie wordt.
(Ik denk in deze context aan het Amerikaanse Hooggerechtshof).
Indien we echter "het volk" de rechters laten aanstellen, bestaat de mogelijkheid dat er een grotere verscheidenheid aan "kleuren" in de rechterlijke macht zetelt. Net zoals er ook parlementsleden van verschillende ideologieën in het parlement zetelen, zou er dan verscheidenheid zijn in de rechterlijke macht.
Om het gevaar van politieke benoemingen te verminderen heeft men commissies en examens en evaluaties in het leven geroepen.
Welnu, er is geen enkele reden om deze af te schaffen wanneer het volk de rechters kan verkiezen. Integendeel! Laat ons die oordelen van die commissies houden; laat ons die examens houden; en laat ons die punten en adviezen op de stembiljetten plaatsen.
Het was Van Rossem die voorstelde om een staatsexamen te organiseren voor magistraten en senatoren; waarbij de kandidaten aflopend naar score zouden prijken op de stembiljetten.
Er is dan natuurlijk nog steeds het risico op "gekleurde" examens en adviezen - maar dat is een risico dat even reëel is in het huidige partijpolitieke spel.
Wat we met andere woorden moeten organiseren, is een systeem waarbij de rechters niet "op basis van een programma" verkozen worden, maar "op basis van hun capaciteiten". In theorie zou het huidige systeem al voor het laatste zorgen; in praktijk is het nog vaak zo dat men toch een partijkleur moet hebben.
Door scores van examens op te nemen op de stembiljetten, en voor het overige geen enkele differentiatie toe te laten (i.t.t. verkiezingen waar men wel partijlijsten heeft), zal de spreekwoordelijke zwevende kiezer allicht eerder geneigd zijn degenen met de beste scores te verkiezen.
Daar de kans groot is, dat mensen van verschillende achtergronden een hoge score halen, zou zo'n systeem m.i. voor een politieke diversificatie zorgen, en een zekere mate van kundigheid noodzakelijk maken om verkozen te worden. Zal een rechter-kandidaat die falikant gebuisd was, verkozen raken? Het lijkt me onwaarschijnlijk.